Verhaal achter de platenhoes – We’re Only in it for the Money [1968] – Frank Zappa’s Mothers of Invention

Hoort humor thuis in de muziek? Voor de Amerikaanse componist en gitarist Frank Zappa was het antwoord makkelijk: ja! Neem het nummer ‘Titties and Beer’ van lp “Zappa in New York”, waarin hij een dialoog aangaat met de duivel. In dit geval is dat drummer Terry Bozzio, een graag geziene drummer die regelmatig optreedt in de Boerderij. Of het nummer ‘Who needs the Peace Corps’ van de lp “We’re Only in it for the Money”, waarin hij de vloer aanveegt met de hippiecultuur met zinnen als ‘I’m hippy and I’m trippy. I’m completely stoned’.

Zappa stopte ook humor in zijn hoezen. De hoes van “We’re Only in it for the Money” is een fijne parodie op “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band” van de Beatles. Het beeld dat je hier ziet afgebeeld was eigenlijk bedoeld als de voorkant van de hoes, maar de platenmaatschappij verbande haar naar binnen. Op de buitenhoes zien we nu alleen Frank Zappa en de bandleden van zijn Mothers of Invention, met een gele achtergrond. Dat geel is op zijn beurt een verwijzing naar de binnenhoes van Sgt. Pepper, waar de vier Beatles afgebeeld staan tegen een gele achtergrond. Wat zeker opvalt is dat Zappa en zijn Mothers gekleed zijn in vrouwenkleren, zowel op de binnen- als de buitenhoes. Dat was zeer gewaagd in eind jaren zestig, zeker in Amerika.

Ik kan uren kijken naar deze binnenhoes; er zitten zo veel lagen in. In plaats van bloemen, zoals bij Sgt. Pepper, gebruikt Zappa groenten en fruit om de naam van de band op de grond te schrijven. Het is niet alleen een persiflage, maar ook een verwijzing naar het eerdere Zappa-nummer ‘Call Any Vegetable’. De naam van het album staat op de voorkant van een grote trom, net als bij de Beatles. En net zoals de Beatles presenteren The Mothers zichzelf twee keer, één keer in het midden verkleed als vrouwen, en één keer rechts met gipsen sculpturen. De kunstwerken waren gemaakt door Cal Schenkel, die samen met Zappa ook de compositie voor de hoes bedacht. De twee werkten jarenlang samen; Schenkels cartoonachtige fotocollages en karikaturen met grote neuzen sieren menig album van Zappa. Humor: Zappa’s eigen neus mocht er ook zijn.

Op de achtergrond zien we een vreemd assortiment individuen en attributen verzameld, waaronder het Vrijheidsbeeld, een kerstboom, Lee Harvey Oswald (de moordenaar van John F. Kennedy) en Elvis Presley. De enige overlappende figuur met Sgt. Pepper is Albert Einstein.

Nog een interessant detail is dat Jimi Hendrix, in het echt, zich uiterst rechts bij de band toevoegt. Hij was toevallig in de buurt en vond het wel leuk om op de hoes te staan. Zappa was een groot bewonderaar van het gitaarspel van Hendrix.
Aan de voet van Frank Zappa staat een buste van componist Edgar Varèse. Daarmee is het wat de muziek betreft voor Frank Zappa allemaal begonnen. Hij kocht als jochie van 16 ooit de lp “Ionisation” en raakte verknocht aan deze muziek. Er ging een wereld voor hem open. Sindsdien wilde hij in de voetsporen van Varèse treden.

Ik vond mijzelf altijd een superfan van Zappa, maar toen ik aan de zoektocht op internet voor deze hoes begon, werd ik toch weer bescheiden. Ik bleek maar een gewone fan. Superfans schrijven pagina’s vol met analyses, beschouwingen en details over de muziek van Frank Zappa, de hoezen en de teksten. Maar net als de superfans vind ik Zappa geniaal. Moeilijk in een hokje te stoppen ook. Wat mij betreft behoort hij in de categorie hedendaagse componisten, net zoals zijn idool Edgar Varèse, en niet alleen als rockmuzikant.

Maar mensen die Zappa en zijn muziek haten zijn net zo makkelijk te vinden als fans. Ik heb wel eens gepoogd mijn vrouw aan de muziek van Zappa te krijgen. Dat is nooit gelukt. Thuis zet ik Zappa op als ik even een moment alleen wil zijn en mijn vrouw de kamer uit probeer te krijgen. Als gitarist behoort hij tot één van de allerbeste van de wereld. Dat wordt nog wel eens ondergewaardeerd. Maar neem een solo op het nummer ‘Sexual Harassment in the Workplace’ (op het album Frank Zappa: Guitar). Dan weet je wat ik bedoel.

Alleen jammer dat Frank Zappa een kettingroker was. Mede daardoor is hij veel te vroeg op 53-jarige leeftijd overleden in 1993.
Ik ontdekte Zappa en zijn muziek helaas te laat, eind jaren tachtig pas. Ik heb hem dus nooit zien optreden. Gelukkig speelt zijn zoon Dweezil de muziek van zijn vader bijna perfect na. Het is altijd een feest om naar een concert van Dweezil Zappa te gaan, en te weten dat hij niet alleen voor het geld op het podium staat maar ook om zijn vader te eren.

Gerrit-Jan Vrielink