Verhaal achter de platenhoes – Nina Hagen Band (1978)

“Het nummer ‘Unbeschreiblich Weiblich’ van de Duitse zangeres Nina Hagen sloeg in als een bom in mijn vriendenkring eind jaren zeventig. Menig studiegenote ging helemaal los op dit nummer. Zinnen als ‘Ich war schwanger, Mir ging’s zum Kotzen’ en ‘Warum soll ich meine Pflicht als Frau erfüll’n? Für wen? Für dich?’ werden uit volle borst meegezongen. Op de hoes staat Nina Hagen prachtig uitgebeeld. Zelfbewuste blik, met een uitdrukking van niemand kan mij wat maken. Sigaret nonchalant in de mond. Oorbel uit grootmoeders tijd in de oren. Haar zwarte haar staat wild alle kanten op.

Nina Hagen wordt wel de grootmoeder van de punk genoemd. Vorig jaar is ze 65 jaar geworden. In Nederland is ze vooral bekend geworden als vriendin van rocklegende Herman Brood. Ze speelden samen de hoofdrol in de Nederlandse B-film uit 1979. Een heerlijk maffe film, waarin Nina Hagen verschillende rollen speelt: verpleegster, engel, bankovervalster, duivel. Veel acteertalent heeft ze niet. Ze moet het vooral van haar stem hebben. Maar die klinkt dan ook als een klok. Hagen is als zangeres klassiek geschoold. Dat is op haar eerste LP ‘Nina Hagen Band’ goed te horen. Alle registers trekt ze open. Ze deed haar opleiding in het voormalige Oost-Berlijn. Ze had een bloedhekel aan het repressieve systeem van het communistische Oost-Duitsland, en ook dat klinkt door op de LP. Hagen vluchtte zodra ze de kans kreeg naar het westen, waar ze kon doen waar ze zin in had. Alle frustratie over de onderdrukking in haar oude vaderland stopte ze in haar teksten.

Haar optredens waren legendarisch, zeker ook dankzij haar excentrieke uiterlijk. Ik kan me nog een optreden in Eindhoven herinneren. Ze bleef met Herman Brood tot 4 uur ’s nachts doorspelen, allebei gingen ze uit hun dak. Nina Hagen genoot van de vrijheid had gevonden. Sterker, ze was niet te temmen. Aan compromissen of aanpassingen deed ze niet, met de burgerlijke maatschappij van het westen wilde ze eigenlijk net zo weinig te maken hebben als met de verklikkersmaatschappij van de DDR. Het leidde tot conflicten met platenmaatschappijen en geflopte lp’s. Relaties die steevast op de klippen liepen. En als gast in tv-programma’s schold ze presentatoren en andere gasten uit (‘Jij bent een dik wijf, een stomme koe’). Mocht ooit het tv-programma ‘Het meest vrijgevochten meisje van de klas’ er komen, dan is Nina Hagen de ideale kandidaat.

Ik had op de middelbare school mijn eigen Nina Hagen. Diana heette ze. Maatschappelijk volkomen onaangepast. Ze rookte als een ketter en als ik haar kuste voelde het alsof ik een asbak leeglikte. Ze had drie katten. Het heel huis stonk naar kattenpis. Als ik daar wat van zei, zei zij: ‘O ja, morgen zal ik de kattenbak schoonmaken.’ Maar ze was ook ontzettend aardig. Ze kon goed luisteren. En ze was verbaal begaafd, zeker als ze haar kritiek op onze kapitalistische maatschappij verwoordde. Tot diep in de nacht voerden we felle discussies. Laatst hoorde ik dat ze was opgenomen in een verpleeghuis. Ze had gaten in haar geheugen en liep achter een rollator. De tol van intens leven. Zo ver is het met Nina Hagen nog niet. Ze raakte in 2005 betrokken bij kerkelijk vrijwilligerswerk voor militairen die dienst weigerden voor de oorlog in Irak. Ze raakte meer en meer geïnteresseerd in het christelijk geloof en bekeerde zich in 2009 tot het protestantse geloof.

In 1981 kreeg ze een kind van gitarist Ferdi Karmelk van de band van Herman Brood. Dochter Cosma Shiva heeft anders dan haar moeder van acteren wel haar beroep gemaakt. Voor zover bekend heeft Cosma geen kinderen. Mocht dat er alsnog van komen, dan kan oma Nina ruim putten uit verhalen om te vertellen, met de hoes van ‘Nina Hagen Band’ bij de hand: ‘Und so sah ich damals aus’.”

Door Gerrit-Jan Vrielink