Het verhaal achter de platenhoes – Over (1977) – PETER HAMMILL

“Begin jaren tachtig. Als afgestudeerde dacht je dat je de maatschappij wel even zou kunnen veranderen. Maar de oliecrisis stortte West-Europa in een diepe economische crisis. De werkloosheid was enorm, geen bedrijf of instelling zat op jou te wachten. De vriendenclub viel uit elkaar. Stelletjes kregen kinderen. Degene die wel het geluk van een baan kon vinden, vertrok naar een andere stad. De relatie met mijn vriendin was na zeven jaar op dood spoor beland. Als provinciaal besloot ik naar Rotterdam te vertrekken. De kans om daar werk te vinden was groter. Via een kennis kon ik terecht in een anti-kraak woning. Ik zie me daar nog zitten in de vensterbank. Het had een kopie kunnen zijn van de hoes van Peter Hammill. Ik had alleen een akoestische gitaar. Op de toekomst kon ik niet rekenen en het verleden kon ik niet achterhalen. Mijn geluk was als een zeepbel uit elkaar geklapt. Wie anders vertolkte deze situatie in de muziek beter dan Peter Hammill?

Peter Hammill was de frontman van de band Van der Graaf Generator. Ik kende deze muziek eigenlijk niet zo goed, omdat ze nogal ontoegankelijk was. Het is niet echt zingen wat Hammill doet. Hij stort meer zijn emoties over je uit. Angst, woede en verdriet; krijsend, schreeuwend of murmelend brengt hij zijn boodschap in de muziek over. En de muziek van Van der Graaf Generator en later zijn solo lp’s zijn niet bepaald harmonisch. Het zit meer in de experimentele sfeer, zoals King Crimson. Ik kwam in aanraking met Peter Hammill door de lp ‘Exposure’ van Robert Fripp. Een vriend van mij had deze lp in 1980 gekocht en we zaten in een vergelijkbare situatie. Met zijn tweeën vierden we kerst in Groningen. De stad was koud en verlaten. De buren waren niet thuis, dus kon Exposure op standje 10 van de versterker. Peter Hammill schreeuwde het uit op het nummer ‘Disengage’ (maak jezelf vrij). We schreeuwden het uit volle borst mee.

Terug in Rotterdam ging ik naar de platenzaak. Daar keek Peter Hammill me aan met deze lp ‘Over’ uit 1977. Eén van zijn beste lp’s in zijn omvangrijke carrière. Meer als 40 albums heeft hij gemaakt. ‘Over’ gaat over een stukgelopen relatie. Het was uit met zijn vriendin Alice. Zijn pijn en verdriet hierover moest hij kwijt en zo ontstond ‘Over’. Zijn gitaar, de ‘Meurglys III’, die in de hoek op de vensterbank staat, is zijn enige vriend. De enige die hij kan vertrouwen. Dit zingt hij in een nummer op een lp van Van de Graaf Generator, ‘World Record’. Terug in mijn anti-kraak woning was ik gelijk verkocht. ‘Over’ was een spiegel van mijn gemoedstoestand op dat moment. Vaak ging ik in de vensterbank zitten, maar niemand heeft een foto van mij gemaakt. Na een paar maanden pakte ik de draad weer op. Vond een baantje in de hulpverlening en er werd weer nieuw leven in de liefde geblazen. Peter Hammill werd mijn held in de jaren tachtig. Alle lp’s van Van der Graaf Generator en Peter Hammill had ik. Ik kocht zijn boekjes ‘Killers, Angels, Refugees’ en ‘Mirrors, Dreams and Miracles’ van hem, waarin al zijn teksten staan. Ze staan nog in mijn kast. De bladzijden zijn met plakband aan elkaar gebonden. Elke tekst heb ik vertaald en kende ik uit mijn hoofd.

‘Time Heals’ is een nummer van deze lp. Terugblikkend op de jaren tachtig klopt dat zeker. Langzaam kwam Nederland uit de recessie. Technologie deed zijn intrede. We kregen de homecomputer en internet. Peter Hammill ging door met zijn carrière en kreeg een schare adepten achter zich aan. Bij elk concert in Nederland zag je dezelfde gezichten. Mooi detail is dat frontman Fish van Marillion ook een groot fan van Peter Hammill is. Kijk maar eens op de achterkant van de hoes ‘Fugazi’ van Marillion. Daar liggen twee lp’s van Peter Hammill op de grond. Eén ervan is ‘Over’. Hammill is nu 72. Hij treedt nog steeds op met Van der Graaf Generator. Ik zou er vorig jaar nog naartoe gaan in Paradiso in Amsterdam. Helaas toen stond er een nieuwe crisis voor de deur. Peter Hammill heeft in 2012 nog in de Boerderij in Zoetermeer opgetreden. Wie weet krijgt de directeur van de Boerderij hem zo ver om nog een keer in Zoetermeer op te treden. Een icoon in de muziekwereld, live in Zoetermeer, dat zou geweldig zijn. Wel een beetje opschieten, want Hammill zit volgens zichzelf al in zijn najaar, zoals hij op ‘Over’ profetische zingt, in het nummer ‘Autumn’.

Ik heb mijn antikraakwoning al lang geleden ingeruild voor een mooie vooroorlogse stadswoning. Af en toe zit ik nog wel eens in de vensterbank, maar dan uit tevredenheid.”

Door Gerrit-Jan Vrielink